Trigeminal Nevralji Nedir? Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Trigeminal Nevralji Nedir?

Trigeminal nevralji, yüz bölgesinde şiddetli ağrılara neden olan ve yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen bir hastalıktır. Nevralji, sinirden kaynaklanan ağrı anlamına gelir.

Yüzün duyu siniri trigeminal sinir (5. kranial sinir), hareket siniri ise fasiyal sinirdir (7. kranial sinir). Trigeminal sinirin 3 dalı vardır: biri göze, biri burun köküne, biri de çeneye gider. Bu üç dal beyne tek parça olarak girer. Trigeminal sinirin dağıldığı yüz bölgesindeki bu ağrıya trigeminal nevralji denir.

Trigeminal Nevralji Belirtileri

Trigeminal nevraljinin belirtileri oldukça özgüldür ve hastalar ağrıyı genellikle "dayanılmaz" olarak tanımlar:

1. Şiddetli ağrı: Hastalar ağrıyı elektrik çarpması gibi keskin, batıcı ve ani olarak tanımlar. Ağrı genellikle yüzün bir tarafında yoğunlaşır ve çiğneme, konuşma veya yüz ifadeleri gibi günlük aktivitelerle tetiklenir.
2. Ataklar: Ağrı ataklar halinde gelir. Ataklar saniyelerden dakikalara kadar sürebilir ve gün içinde birçok kez tekrarlayabilir.
3. Yüzde hassasiyet: Yüzün etkilenen bölgesinde dokunma veya hafif basınç gibi uyarılara karşı aşırı hassasiyet gelişebilir.
4. Tek taraflı ağrı: Ağrı genellikle yüzün yalnızca bir tarafını etkiler; bu, o taraftaki trigeminal sinirin etkilendiğini gösterir.
5. Ağrının şiddeti ve süresi: Ağrı genellikle çok şiddetlidir. Ataklar arasında hastalar çoğunlukla ağrısız dönemler yaşar.
6. Tetikleyiciler: Yüz hareketleri, konuşma, yemek yeme, yüz yıkama veya rüzgar gibi dış etkenler ağrıyı tetikleyebilir.

Trigeminal Sinir Nasıl Zarar Görür?

Trigeminal sinir, beynin atardamarlarına komşudur. Kalp kanı her pompaladığında damarlar genişler. Damar sinirin üzerine bindiğinde her kalp atışında sinire baskı yapar. Bu kronik baskı, sinirin miyelin kılıf denen koruyucu tabakasını, plastik bir kablonun dış kılıfının aşınması gibi aşındırır. Kılıf aşındıktan sonra sinirin içindeki "elektrik kablolarına" her kalp atışında temas olur ve bu aşamadan sonra yüzde çok şiddetli ağrılar başlar.

Trigeminal Nevralji Tanısı Nasıl Konur?

Nevraljinin birçok nedeni olabilir. Tanıda hastanın şikayetleri ve MR çok önemlidir. Hastanın öyküsünde genellikle diş ağrısı nedeniyle dişçiye gitme, diş çektirme ve buna rağmen ağrının geçmemesi vardır.

Bu şikayetlerle başvuran hastalarda mutlaka CISS sekanslı MR çekilmelidir. Bu MR protokolü her görüntüleme merkezinde yoktur, bu yüzden MR çekilirken özellikle belirtmenizde fayda vardır. MR ile öncelikle tümör dışlanır, ardından trigeminal sinire temas eden bir damar olup olmadığına bakılır. MR'ın yeterli olmadığı durumlarda test-terapötik yaklaşım kullanılabilir: ilaç tedavisi verilir, ağrı geçerse durum nevralji olarak kabul edilip takip edilir.

Ayırıcı Tanıda Hangi Ağrılar Düşünülür?

Diş ağrıları bu tabloyla karışabilir. Bu hastaların yarısından fazlası yıllarca diş tedavisine gitmiş, dişlerinin bir kısmı çekilmiş ve sonuç alamamıştır.

Son zamanlarda çene ağrısı gece diş sıkmaya bağlanarak masseter botoksu yapılan, ancak fayda görmeyen hastalar da polikliniğimize başvurmaktadır.

Trigeminal Nevralji Tedavi Yöntemleri

İlaç Tedavisi

Tedaviye düşük doz ilaçla başlanır. İlaç tedavisiyle hastaların %80'inin şikayetleri geçer. Şikayetleri geçmeyen hastalarda doz kademeli olarak artırılır. Bu ilaçlar epilepside kullanılan ilaçlardır; karaciğere toksik etki ve kemik iliği baskılanması yapabilir, uzun süre kullanıldığında yan etki görülebilir.

İlaç tedavisinin fayda etmediği ya da yüksek doza bağlı yan etki görülen hastalarda girişimsel veya cerrahi tedavi gerekebilir.

Radyofrekans Tedavisi

Girişimsel tedavilerde amaç sinirin ileti özelliğini ortadan kaldırmaktır ve sinirde geçici bir hasar oluşturulur. Ameliyathanede röntgen eşliğinde radyofrekans ile sinir yakılır. Genç hastalarda sık yapılması önerilmez.

Isı düşük derecede uygulanırsa etki kısa sürede kaybolur. Etkiyi uzatmak için yüksek derecede yakılırsa ağızda kayma, yüzde uyuşma ve gözde kuruluk ortaya çıkabilir. Girişimsel tedavilerden yaklaşık 2,5-3 yıl sonra sinirler yenilenip ileti gücünü tekrar kazandığında ağrı yeniden başlayabilir.

Açık Cerrahi (Mikrovasküler Dekompresyon)

İyi yapılmış ve komplikasyon gelişmemiş bir açık cerrahi kesin tedavidir. Ameliyatta 5. sinire temas eden damar ve yapışıklıklar açılır, damar ile sinir arasına erimeyen Gore-Tex (gorteks) malzeme yerleştirilerek sinir üzerindeki damar baskısı kaldırılır. Sinir ile damar arasında bir yastık olduğu için kalbin her atışında damarın sinire vurması ortadan kalkar. Ağrı ameliyattan hemen sonra geçer ve hastaların %95'inde tekrarlamaz. Ameliyatın ayrıntıları için trigeminal nevralji ameliyatı yazımıza bakabilirsiniz.

Trigeminal Nevralji Geçici midir?

Trigeminal nevralji genellikle kronik bir hastalıktır ve geçici olarak nitelendirilemez. Hastalık ataklar şeklinde ilerler; şiddetli ağrı dönemlerinin ardından ağrısız dönemler yaşanabilir, ancak bu, hastalığın geçtiği anlamına gelmez. Zamanla ataklar sıklaşıp şiddetlenebilir, ağrısız dönemler kısalabilir.

Tedaviyle bazı hastalarda şikayetler belirgin şekilde azalır veya kontrol altına alınır. Hastalığın seyri kişiden kişiye değişir; bu nedenle trigeminal nevralji geçici bir durum olarak değil, tedavi edilmesi ve takip edilmesi gereken kronik bir hastalık olarak ele alınmalıdır.

Adres ve randevu bilgilerine iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.