Spinal Menenjiom

Spinal Menenjiom Nedir?

Menenjiomlar, beyni ve omuriliği saran zarlardan biri olan araknoid zardaki menengotelyal hücrelerden köken alır. Sanıldığı gibi en dıştaki sert zardan (dura) değil, araknoid zardan gelişirler. Erişkinlerde merkezi sinir sistemi tümörlerinin yaklaşık %36'sını oluşturur ve en sık kafa içinde görülürler. Araknoid hücrelerin bulunduğu her yerde, omurilik boyunca da gelişebilirler. Bazı kaynaklarda "spinal menengiom" olarak da yazılır.

Menenjiomlar genellikle yavaş büyüyen, çevresine sızmayan, sınırları belirgin tümörlerdir. Yaklaşık %10'u mikroskopta kötü huylu özellik gösterir veya hızlı büyür. Hastaların %8'e kadarında birden fazla menenjiom bulunabilir. Bu durum nörofibromatoziste daha sıktır. Kafa içindeki menenjiomlar hakkında menenjiom ameliyatı yazımızda bilgi bulabilirsiniz.

Kimlerde ve Omurganın Neresinde Görülür?

Omurga tümörleri bulundukları bölmeye göre ekstradural (yaklaşık %55), intradural ekstramedüller (yaklaşık %40) ve intramedüller (yaklaşık %5) olarak üçe ayrılır. Menenjiom, intradural ekstramedüller grubun başlıca tümörlerinden biridir.

• Yaş: En sık 40-70 yaşları arasında görülür.
• Cinsiyet: Kadınlarda erkeklere göre yaklaşık 4 kat daha sıktır. Bel bölgesinde ise iki cinsiyette eşit sıklıktadır.
• Seviye: %82'si sırt (torakal), %15'i boyun, %2'si bel bölgesindedir.
• Zara göre yerleşim: %90'ı tamamen omurilik zarının içindedir. %5'i tamamen zarın dışında, %5'i hem içinde hem dışındadır.
• Omuriliğe göre yerleşim: %68'i omuriliğin yanında, %18'i arkasında, %15'i önündedir.

Birden fazla spinal menenjiom nadirdir. Tüm spinal tümörler hakkında genel bilgi için omurilik tümörü yazımıza bakabilirsiniz.

Spinal Menenjiom Belirtileri Nelerdir?

Tümör yavaş büyüdüğü için omurilik uzun süre bu basıya uyum sağlar. Belirtiler genellikle sinsi başlar. İlk şikâyet çoğunlukla sırtta lokal ağrı veya göğüs ya da karın çevresine yayılan kök ağrısıdır. Zamanla güç kaybı, uyuşma ve idrar kontrolünde sorun eklenir.

Spinal menenjiomlu hastalarda belirtilerin başlangıçta ve ilk ameliyat sırasında görülme sıklığı:

Tablo, tanının çoğu zaman geç konduğunu gösterir. 174 hastalık bir seride ameliyat öncesinde muayenesi tamamen normal olan yalnızca 1 hasta vardı. Hastaların %41'i yardımla yürüyebiliyordu, %9'unda felç gelişmişti. Duyu kaybı %90 hastada omurilik yollarının etkilenmesine bağlıydı, yalnızca %7'sinde kök tipindeydi. İdrar veya dışkı kontrolünde sorun %51 hastada vardı.

Bu belirtiler, özellikle ileri yaşta, kireçlenme veya kanal darlığına bağlanıp gözden kaçabilir. Sırtta geçmeyen ağrı, bacaklarda güçsüzlük, yürürken dengesizlik veya idrar kaçırma varsa MR çekilmelidir. Ayrıntılar için omurilik tümörü belirtileri yazımıza bakabilirsiniz.

Spinal Menenjiom Tanısı Nasıl Konur?

Tanıda en önemli tetkik kontrastlı MR'dır. Menenjiom MR'da şu özellikleri gösterir:

• Zara (dura) geniş bir tabanla yapışır. Tümörün kenarından zar boyunca uzanan kuyruk benzeri kontrast tutulumu (dural kuyruk) sık görülür.
• Genellikle yoğun ve düzgün kontrast tutar. Nadiren kistik olabilir.
• T1 ağırlıklı kesitlerde omurilikle benzer parlaklıkta (izointens), T2 ağırlıklı kesitlerde çoğunlukla daha koyu (hipointens) görünür.

Menenjiomlar sıklıkla kireçlenme (kalsifikasyon) içerir. Bunun mikroskoptaki karşılığı, soğan zarı gibi katmanlı küçük kireç cisimcikleri olan psammom cisimcikleridir. Kireçlenme ve kemik değişiklikleri bilgisayarlı tomografide (BT) daha iyi görülür.

Kesin tanı ameliyatta çıkarılan dokunun patoloji incelemesiyle konur. Tümörün mikroskopik olarak menenjiom alt tiplerinden birine uyması tanı için yeterlidir. Şüpheli durumlarda NF2 gibi genlerdeki değişiklikler veya DNA metilasyon profili tanıyı doğrular. EMA ve SSTR2A boyalarıyla boyanma tanıyı destekler.

Menenjiom Alt Tipleri ve DSÖ Dereceleri

Menenjiomlar mikroskoptaki görünümlerine göre 15 alt tipe ayrılır. En sık görülenler meningotelyal, fibröz ve transizyonel tiplerdir. Çoğu DSÖ derece 1'dir.

Omurga açısından iki alt tip öne çıkar:

• Psammomatöz menenjiom: Psammom cisimcikleri tümör hücrelerinden fazladır ve birleşerek büyük kireçlenmiş kitleler oluşturabilir. Sıklıkla orta ve ileri yaştaki kadınlarda, sırt bölgesinde görülür.
• Berrak hücreli menenjiom: Köşe bölgesi ve omurga, özellikle kauda ekuina yerleşimine eğilimlidir. Ortalama görülme yaşı 24'tür. Tekrarlama ve beyin omurilik sıvısı yoluyla yayılma oranı yüksek olduğu için görünümünden bağımsız olarak derece 2 kabul edilir.

Atipik menenjiom (derece 2): Hücre bölünmesinin artmış olması (10 büyük büyütme alanında 4-19 mitoz), beyin dokusuna net invazyon ya da artmış hücre yoğunluğu, belirgin çekirdekçik, düzensiz tabaka şeklinde büyüme ve kendiliğinden nekroz gibi bulgulardan en az üçünün bulunmasıyla tanımlanır. Erkeklerde ve daha önce ameliyat olmuş hastalarda daha sıktır.

Anaplastik menenjiom (derece 3): 10 büyük büyütme alanında 20 veya daha fazla mitoz, sarkom ya da karsinomu andıran belirgin anaplazi, TERT promoter mutasyonu veya CDKN2A/B geninin iki kopyasının kaybı ile tanımlanır. Menenjiomların %1-3'ünü oluşturur.

Spinal Menenjiom Ne Zaman Ameliyat Edilir?

Menenjiomların çoğu yavaş büyür ve bir kısmı başka bir nedenle çekilen MR'da tesadüfen bulunur. Ameliyat dışı izlenen 63 tesadüfi menenjiomun %68'i ortalama 3 yıllık takipte büyümemiş, %32'si ise büyümüştür. BT'de kireçlenme gösteren veya T2 MR'da koyu görünen menenjiomlar daha yavaş büyüme eğilimindedir. Bu veriler kafa içi menenjiomlardan elde edilmiştir.

Omurilik kanalı dar olduğu için spinal menenjiomlarda küçük bir büyüme bile omuriliğe bası yapabilir. Bu yüzden ameliyat şu durumlarda önerilir:

• Tümörün omuriliğe bası yapması ve belirti vermesi
• Takip MR'larında büyümenin gösterilmesi
• Güç kaybı, yürüme bozukluğu veya idrar-dışkı kontrolünde sorunun başlaması

Spinal Menenjiom Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Ameliyat genel anestezi altında, mikroskop kullanılarak yapılır. Tümörün bulunduğu seviyede omurun arka kemik kısmı (lamina) kaldırılarak (laminektomi veya hemilaminektomi) omurilik zarına ulaşılır. Zar açıldıktan sonra tümör omurilikten ayrılarak çıkarılır. Büyük tümörlerde omuriliğe baskı yapmamak için önce tümörün içi boşaltılır, ardından kapsül omurilikten ayrılır. Ameliyat boyunca omurilik fonksiyonları nöromonitörizasyon ile izlenir.

Tümörün yapıştığı zar bölgesi tekrarlamayı azaltmak için yakılarak (koagülasyon) veya mümkünse çıkarılarak tedavi edilir. Zar çıkarıldıysa yama ile onarılır. Omuriliğin önünde yerleşen tümörler daha zor bir cerrahi gerektirir ve omuriliğe dokunmadan tümöre ulaşmak için yaklaşım buna göre planlanır.

Omurga ve omurilik tümörlerinin cerrahi tedavisi hakkında omurga ve omurilik tümörleri sayfamızda bilgi bulabilirsiniz.

Ameliyattan Sonra İyileşme ve Tekrarlama

Tümör tamamen çıkarıldığında spinal menenjiomda tekrarlama oranı, en az 6 yıllık takipte %7'dir. Tekrarlamalar ameliyattan 4 ile 17 yıl sonra görülebilmiştir. Bu nedenle uzun süreli MR takibi önerilir.

Tekrarlama riski tümörün derecesine göre artar:

• Derece 1 (sıradan) menenjiom: Tekrarlama yaklaşık %9
• Derece 2 (atipik) menenjiom: Tekrarlama yaklaşık %29
• Derece 3 (anaplastik) menenjiom: Tekrarlama yaklaşık %50

Hücre bölünme hızını gösteren Ki-67 oranı da derece arttıkça yükselir, ancak tek başına derece belirlemek için kullanılmaz.

Ameliyat öncesi güç kaybı olan hastaların çoğunda omuriliğin basıdan kurtulmasıyla haftalar ve aylar içinde düzelme görülür. Düzelmenin derecesi, ameliyat öncesindeki kaybın ne kadar ağır ve uzun süreli olduğuna bağlıdır. Bu yüzden erken tanı önemlidir.

Diğer omurilik tümörleri için spinal schwannom ve nörofibrom ile spinal ependimom yazılarımıza bakabilirsiniz. Adres ve randevu bilgilerine iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.