Düşük Ayak (Foot Drop) ve Tedavisi Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Düşük Ayak (Foot Drop) Nedir?

Düşük ayak (foot drop), ayağın ön kısmının yukarı doğru kaldırılmasında zorluk ya da kaldıramama olarak tanımlanan, yürüyüşü doğrudan etkileyen sinir veya kas kaynaklı bir belirtidir.

Tek başına bir hastalık değil, altta yatan farklı sorunların bir belirtisidir. Genellikle ayağı kontrol eden peroneal sinirin hasar görmesi veya sıkışması ya da bel fıtığı gibi omurga kaynaklı sorunlar sonucunda ortaya çıkar.

Sinir iletimindeki bu aksaklığın yanı sıra kas distrofileri gibi doğrudan kasları etkileyen hastalıklar da düşük ayağa yol açabilir. Hasta yürürken ayağını yerde sürükler ya da takılmamak için dizini normalden daha fazla büker (stepaj yürüyüşü).

Düşük Ayak Olduğunuzu Nasıl Anlarsınız?

Düşük ayakta ayağınızı ayak bileğinden kendinize doğru çekmekte zorlanırsınız. Ayak bileği kaslarındaki zayıflığa bağlı olarak hastalar ayağın ucunu kaldırmada güçlük, yürürken ayağın yere sürtmesi, denge kaybı, tökezleme ve ayağın takılmasına bağlı sık düşme şikâyetiyle polikliniğe başvurur. Duruma göre özellikle diz altına vuran ağrı da eşlik edebilir.

Düşük Ayak (Foot Drop) Neden Olur?

L5 sinir köküne bası yapan bel fıtığı, peroneal sinirin sıkışması (tuzaklanması) ve nadiren beyin damar tıkanıklığı düşük ayağın olası nedenleridir.

Peroneal Sinir Tuzaklanması

Peroneal sinir tuzaklanması, bacakta en sık görülen periferik sinir sıkışmasıdır. Bunun nedeni sinirin cilt altında oldukça yüzeyel seyretmesi ve fibula ile çok hareketli, burkulmaya yatkın diz eklemini çaprazlamasıdır. Sinir diz ekleminin hemen altında peroneus longus kası ve fasyasının altında yer alır.

Diz çıkığına bağlı gerilme, tibia-fibula kırıkları, ayak bileğinin şiddetli içe burkulması (inversiyon), uygun yerleştirilmeyen bacak alçısı, uzun süre bacak bacak üstüne atma, çömelme ve diz üstünde kalma peroneal siniri sıkışmaya yatkın hale getirir.

Diyet ya da kanser nedeniyle hızlı kilo kaybı da bacak pozisyonuna bağlı yaralanma eğilimini artırır. Sinirin yüzeye yaklaştığı bölgede cilt altı dokusu azaldığı için sinir darbelere doğrudan açık hale gelir.

Koşucularda hafif kuvvet kaybı ve antrenman sırasında ağrıyla kendini gösteren bir sinir sıkışması görülür. Bu hastalar ameliyattan oldukça fayda görür.

Peroneal Sinir Sıkışmasında Belirtiler

Sinir yaralanmasının yerine ve şiddetine göre derin ya da yüzeyel dallar etkilenebilir ve farklı belirtiler ortaya çıkar. Peroneal sinir sıkışması, bacağın ön ve yan bölümündeki kaslarda güçsüzlük ve erime (atrofi) ile kendini gösterir. Ayak ve parmakları yukarı kaldırmada (dorsal fleksiyon) ve ayağı dışa çevirmede (eversiyon) değişik derecelerde güçsüzlük olabilir. Bacağın alt-dış kısmında ve ayak sırtında his değişikliği ya da his kaybı gelişebilir.

Ayağı yukarı kaldırmadaki güçsüzlüğün belirgin, his kaybı ve ağrının az olduğu durumlarda sinirin derin dalı etkilenmiştir. Ayak sırtında ve bacağın alt-dış tarafında ağrı ile his kaybı ve ayağı dışa çeviren kaslarda güçsüzlük ise yüzeyel peroneal sinir yaralanmasını gösterir.

Düşük Ayak Tanısı Nasıl Konur?

Düşük ayak tanısı için elektrofizyolojik test (EMG) ve MR yapılması faydalıdır. MR ile bel fıtığına bağlı sinir hasarı olasılığı dışlanır. EMG'de peroneal sinir hasarının gösterilmesi tanıyı koydurur.

Bel Fıtığı Düşük Ayak Yapar Mı?

Evet. Bel fıtığına bağlı sinir hasarında düşük ayak görülür. L5 sinir köküne bası yapan durumlarda ayağı yukarı kaldırmada (dorsifleksiyon) güçsüzlük ve ayak sırtında his azalması olabilir. Bu hastalarda tibial sinirin çalıştırdığı tibialis posterior kası da etkilenir ve ayağı içe çevirmede (inversiyon) de güçsüzlük görülür. Peroneal sinir sıkışmasında ise ayağın içe çevrilmesi etkilenmez.

Radiküler ağrı (bacağa yayılan sinir ağrısı) ve sinir germe testlerinin pozitif olması, bel fıtığına bağlı düşük ayak tanısına yardımcı olur.

Düşük Ayak İyileşir Mi?

Sinirin hafif etkilendiği hastalarda ameliyat gerekmeden %75'e varan oranda his ve kuvvet iyileşmesi olur. 3-4 ay içinde iyileşme görülmeyen ve basıyı kaldıran ameliyat yapılan hastaların %95'inde ayağı yukarı kaldırmaya yetecek kuvvet sağlanır.

Neden belirlenebildiğinde, basıya yol açan etken ortadan kaldırıldıktan sonra birkaç ay içinde iyileşme olur. Belirtiler bir travmadan sonra başladıysa 3-4 aylık bir bekleme süresi önerilebilir.

Özellikle ağrının eşlik ettiği, bel fıtığına bağlı düşük ayakta tedavi acil ameliyattır. Ameliyatla bel bölgesinde düşük ayağa yol açan sinir kökü üzerindeki bası kaldırılır. Bu hastalarda güç kaybından sonraki ilk 24 saat içinde yapılan ameliyatlarda kuvvet kaybının toparlanma oranı %80'dir. İlk 24 saatten sonra yapılan ameliyatlarda toparlanma olasılığı azalır ve süre uzar. Ameliyattan sonra fizik tedavi mutlaka önerilir.

Peroneal Sinir Hasarı Nasıl Tedavi Edilir?

Peroneal sinir sıkışmasına bağlı düşük ayakta ilaç tedavisi (B12 tedavisi) ve basıya yol açan etkenin ortadan kaldırılması (en sık bacak bacak üstüne atma) çoğu zaman yeterlidir. İyileşme görülmeyen hastalarda sinir üzerindeki basıyı kaldırmak için ameliyat yapılır. Spinal anestezi ile diz altındaki peroneal sinir serbestleştirilerek bası kaldırılır. Riski görece düşük bir ameliyattır. Ameliyattan sonra fizik tedavi mutlaka önerilir.

Ameliyat kararınızı netleştirmek için bel fıtığı ameliyatı hakkında bilinmesi gerekenler ve peroneal sinir sıkışması ameliyatı yazılarını da okumanızı öneririm. Muayene ve randevu için adres ve randevu bilgilerine iletişim sayfamızdan ulaşabilir, MR ve EMG raporlarınızı WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.