Tethered Cord (Gergin Omurilik Sendromu) Ameliyatı
8 min
BLOG
Doç. Dr. Caner Sarıkaya
Tethered cord (gergin omurilik sendromu), omuriliğin alt ucunun kalınlaşmış bir filum terminale, yağ dokusu (lipom) ya da eski bir ameliyat skarı nedeniyle aşağıya bağlanması ve gerilmesidir. Omurilik büyüme ve hareket sırasında serbestçe yukarı kayamaz, sinir dokusu gerilir. Sonuçta bel ve bacak ağrısı, bacaklarda güçsüzlük, idrar kontrolünde sorunlar ve çocuklarda skolyoz gelişebilir.
Tedavisi omuriliği serbestleştiren ameliyattır (untethering). Çoğu hasta çocukluk çağında tanı alır, ama hastalık ilk kez erişkin yaşta da belirti verebilir. Ameliyat ağrıyı çoğu hastada iyi kontrol eder. İdrar şikâyetlerinin düzelmesi ise daha sınırlıdır. Bu yüzden erken tanı önemlidir.
Son güncelleme: 12 Kasım 2026. Yazan: Doç. Dr. Caner Sarıkaya, beyin ve sinir cerrahı
Tethered Cord Nedir?
Omuriliğin alt ucu (konus medullaris) normalde bel bölgesinin üst kısmında sonlanır ve buradan aşağıya ince bir bağ dokusu uzantısı olan filum terminale uzanır. Filum kalınlaştığında, kısaldığında ya da omuriliğin alt ucu bir lipom veya skar dokusuyla çevreye yapıştığında omurilik aşağıya doğru çekilir. Bu gerginlik zamanla sinir dokusunda hasara yol açar.
Tethered cord sıklıkla doğumsal omurga açıklıklarıyla (spinal disrafizm) birliktedir. Meningomiyelosel (MMC) nedeniyle bebeklikte ameliyat olmuş çocuklarda da ameliyat bölgesindeki skar nedeniyle omurilik yeniden gerilebilir.
Çocuklarda ve Erişkinlerde Tethered Cord Belirtileri
Belirtiler çocukluk çağında ve erişkin yaşta belirgin şekilde farklıdır:
| Bulgu | Çocukluk çağı | Erişkin |
|---|---|---|
| Ağrı | Seyrek. Olursa bel ve bacaklarda | Hastaların %86'sında. Sıklıkla makat ve apış arasında, yaygın ve iki taraflı, bazen elektrik çarpması gibi |
| Ayak deformitesi | Sık ve erken. Giderek artan çukur ayak (pes kavovarus) | Görülmez |
| Omurga eğriliği | Sık. İlerleyici skolyoz | Seyrek (%5'in altında) |
| Güç kaybı | Yürüme bozukluğu, yürümede gerileme | Bacaklarda güçsüzlük |
| İdrar şikâyetleri | Sürekli damlama, tuvalet eğitiminde gecikme, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu, altını ıslatma | Sık idrara çıkma, sıkışma, tam boşaltamama hissi, ıkınınca ya da taşma şeklinde kaçırma |
| Bacaklarda yara | Nispeten sık | Nadir |
| Bel cildinde iz | %80-100 (kıllanma, çukurluk, kırmızı leke) | %50'nin altında |
| Tetikleyen durumlar | Hızlı büyüme dönemleri | Travma, omuriliği geren hareketler, bel kireçlenmesi, bel fıtığı, kanal darlığı |
Bel bölgesinde kıllanma, çukurluk veya doğum lekesi olan bir çocukta yürüme bozukluğu, ayakta şekil değişikliği ya da idrar kontrolünde gecikme varsa tethered cord açısından değerlendirme yapılmalıdır.
Meningomiyelosel Ameliyatı Olmuş Çocuklarda Dikkat
Bebeklikte meningomiyelosel (MMC) ameliyatı olmuş bir çocukta skolyozun artması, bacaklarda kasılmanın (spastisite) artması, daha önce yürüyebilen çocukta yürümenin bozulması ya da idrar testlerinin kötüleşmesi önemli uyarı işaretleridir. Bu durumda:
- Önce şantın çalıştığından ve kafa içi basıncın normal olduğundan emin olunur.
- Tabloya ağrı eşlik ediyorsa aksi kanıtlanana kadar tethered cord düşünülür.
- Ağrı yoksa omurilikte sıvı birikimi (siringomiyeli) araştırılır.
- Belirtiler beyin sapına bası yapan Chiari II malformasyonuna da bağlı olabilir. Bilgi için Chiari malformasyonu yazımıza bakabilirsiniz.
Tethered Cord ve Skolyoz
Tethered cord ile birlikte ilerleyici skolyoz görülebilir. Omuriliğin erken serbestleştirilmesi skolyozun ilerlemesini durdurabilir, hatta düzelme sağlayabilir. Ancak ameliyatın, eğrilik henüz hafifken yapılması gerekir:
- Eğriliği 10 derece veya altında olan hastaların %68'inde nörolojik düzelme görülmüş, kalan %32'sinde tablo sabit kalmıştır.
- Eğriliği 50 derece veya üzerinde olan ağır skolyozlu hastaların yaklaşık %16'sında ise kötüleşme olmuştur.
Erişkinde Tethered Cord Tanısı
Tanıda MR kullanılır. Erişkinde iki bulgu tanıyı destekler:
- Aşağıda sonlanan omurilik (alçak konus): Omuriliğin alt ucunun L2-3 disk aralığının altında olması
- Kalın filum terminale: Normal filum kalınlığı 1 mm'nin altındadır. 2 mm'nin üzerindeki kalınlık hastalık lehinedir.
Omuriliğin alt ucu normal seviyede olsa bile, belirtiler omuriliğin gerilmesiyle açıklanabiliyorsa tethered cord olabilir. Öte yandan doğuştan biraz aşağıda sonlanan ama gergin olmayan bir omurilik de görülebilir. Bu durumda filum genellikle normal kalınlıktadır ve omuriliğin alt ucu L3 seviyesinin altına inmez. İkisini ayırt etmek her zaman kolay değildir.
Ameliyat Öncesi Değerlendirme
Ameliyattan önce idrar kesesi fonksiyonlarını ölçen ürodinamik test (sistometri) yapılması önemle önerilir. Özellikle idrar kontrolü normal görünen hastalarda bu test gereklidir. Çünkü ameliyattan sonra mesane fonksiyonlarında değişiklik görülebilir ve ameliyat öncesi durumun bilinmesi gerekir.
Tethered Cord Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Ameliyat mikroskop altında yapılır. Sorun yalnızca kalınlaşmış ve kısalmış bir filum terminale ise bel-sağrı bölgesinde küçük bir laminektomi ile filuma ulaşılır ve filum kesilerek omurilik serbestleştirilir.
- Filumun sinir köklerinden ayırt edilmesi: Filumun yüzeyinde kendine özgü kıvrımlı bir damar bulunur. Mikroskopta sinir köklerinden daha beyaz görünür ve içinden bağ dokusu lifleri geçer. Kesin ayrım için ameliyat sırasında elektriksel uyarı ve anal sfinkter EMG kaydı (nöromonitörizasyon) kullanılır.
Omurga ve omurilik ameliyatları hakkında genel bilgi için omurga ve omurilik tümörleri sayfamıza bakabilirsiniz.
Tethered Cord Ameliyatından Sonra Sonuçlar
- Erişkinlerde: Ameliyat ağrıyı kontrol etmede genellikle başarılıdır. İdrar fonksiyonlarının geri dönüşü ise sınırlıdır.
- Meningomiyelosel hastalarında: Omuriliği kalıcı olarak serbest bırakmak çoğu zaman mümkün olmaz. Büyüme tamamlandığında gerilme genellikle sorun olmaktan çıkar. Bu grupta ameliyat sonrası beyin omurilik sıvısı kaçağı yaklaşık %15 sıklıkla bildirilmiştir.
- Erken çocuklukta ameliyat edilenlerde: Ergenlikteki hızlı büyüme döneminde yeniden gerilme görülebilir. Bu nedenle düzenli takip gerekir.
Adres ve randevu bilgilerine iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Omurilik tümörlerinin türleri, omurilik içi ve dışı tümörlerin farkı, tanı ve tedavi seçenekleri hakkında temel bilgileri bu yazıda bulabilirsiniz.
Sırt ve boyun ağrısı, uyuşma, güçsüzlük ve yürüme bozukluğu omurilik tümörünün belirtisi olabilir. Hangi şikâyetlerin önemli olduğunu bu yazıda bulabilirsiniz.
Omurga ve omurilikte yerleşen tümörlerin ameliyatla tedavisi, ameliyatın amacı ve sonrasındaki süreç hakkında bilgi alabilirsiniz.
Beyinciğin alt kısmının kafatası tabanından omurga kanalına sarkmasıdır. Ense ağrısı, baş dönmesi ve uyuşma yapabilir; tedavi şikâyetlere ve görüntülemeye göre planlanır.
Beyin ameliyatı geçiren bir kişinin iyileşme süresi, ameliyatın türüne ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak genellikle birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilir.
Beyin omurilik sıvısının beyin boşluklarında birikmesine hidrosefali denir. Şant ameliyatı, fazla sıvının vücudun başka bir bölgesine aktarılmasını sağlar.
Beyin ameliyatı sonrası süreç, hastanın genel durumu ve ameliyatın kapsamına göre önce yoğun bakımda izlemle başlar, ardından taburculuk sonrası fiziksel, zihinsel ve duygusal rehabilitasyonu içeren kademeli bir iyileşme süreciyle devam eder.
Beyin ameliyatı, tüm cerrahi işlemlerde olduğu gibi enfeksiyon, kanama ve anesteziye bağlı risklerin yanı sıra nörolojik hasar, felç, konuşma bozukluğu gibi kalıcı komplikasyonlar riski de taşıyan ciddi bir girişimdir.
Bel kayması ameliyatı, omurlar arasındaki bozulmuş dengeyi düzeltmek ve sinirler üzerindeki baskıyı gidermek amacıyla uygulanan cerrahi bir yöntemdir. Bu operasyonun temel hedefi, omurgayı stabilize ederek hastanın ağrı ve hareket kısıtlılığı gibi şikayetlerini kalıcı olarak hafifletmektir.
Vidasız Kanal Daralması Ameliyatı
Vidasız kanal daralması ameliyatı, omurgaya vida veya plaka yerleştirilmeden yapılan cerrahi bir yöntemdir. Burada amaç, daralmış kanalı genişletmek ama aynı zamanda omurganın doğal yapısını korumaktır
Bel Fıtığı Ameliyatı Olanların Bilmesi Gerekenler
Bel fıtığı, bel bölgesindeki omurlar arasındaki diskin dışarı taşarak sinirlere baskı yapması sonucu bel ağrısı, bacak ağrısı ve hareket kısıtlılığına yol açar. Ameliyatta sinir basısını ortadan kaldırarak hastanın ağrılarını gidermeyi amaçlayan etkili bir cerrahi tedavi yöntemidir.
Karpal tünel sendromu, el bileğindeki sinirin sıkışması sonucu elde uyuşma, ağrı ve güçsüzlüğe yol açan bir sinir sıkışması hastalığıdır.
Düşük Ayak Nedir?
Düşük ayak, ayak bileğini yukarı kaldıran kasların zayıflığı veya sinir hasarı nedeniyle ayağın yürürken sürüklenmesine yol açan nörolojik bir durumdur.
Bel fıtığı ameliyatı, sinir üzerindeki baskıyı mikrocerrahi yöntemle kaldırarak ağrı, uyuşma ve güç kaybını hızlı şekilde azaltmayı amaçlayan etkili bir tedavidir.
Boyun fıtığı ameliyatı, omurilik ve sinir kökü baskısını mikrocerrahi veya ön servikal diskektomi yöntemleriyle gidererek ağrı, uyuşma ve kol güçsüzlüğünü hızlı şekilde azaltmayı amaçlayan güvenilir bir tedavidir.
Bel Kayması Ameliyatı Kaç Günde İyileşir?
Bel kayması ameliyatı, kaymış omurların vida–plak sistemleriyle yeniden hizalanıp sabitlenerek sinir basısının giderilmesini ve ağrı ile hareket kısıtlılığının kalıcı olarak düzeltilmesini amaçlayan etkili bir cerrahi tedavidir.
İletişim
- Telefon : +90 533 514 06 51
- Email : drcanersk@gmail.com
- Adres : Emsey Hospital, Çamlık, Selçuklu Cd. No:22, 34912 Pendik/İstanbul