Tethered Cord (Gergin Omurilik Sendromu) Ameliyatı

Tethered Cord Nedir?

Omuriliğin alt ucu (konus medullaris) normalde bel bölgesinin üst kısmında sonlanır ve buradan aşağıya ince bir bağ dokusu uzantısı olan filum terminale uzanır. Filum kalınlaştığında, kısaldığında ya da omuriliğin alt ucu bir lipom veya skar dokusuyla çevreye yapıştığında omurilik aşağıya doğru çekilir. Bu gerginlik zamanla sinir dokusunda hasara yol açar.

Tethered cord sıklıkla doğumsal omurga açıklıklarıyla (spinal disrafizm) birliktedir. Meningomiyelosel (MMC) nedeniyle bebeklikte ameliyat olmuş çocuklarda da ameliyat bölgesindeki skar nedeniyle omurilik yeniden gerilebilir.

Çocuklarda ve Erişkinlerde Tethered Cord Belirtileri

Belirtiler çocukluk çağında ve erişkin yaşta belirgin şekilde farklıdır:

Bel bölgesinde kıllanma, çukurluk veya doğum lekesi olan bir çocukta yürüme bozukluğu, ayakta şekil değişikliği ya da idrar kontrolünde gecikme varsa tethered cord açısından değerlendirme yapılmalıdır.

Meningomiyelosel Ameliyatı Olmuş Çocuklarda Dikkat

Bebeklikte meningomiyelosel (MMC) ameliyatı olmuş bir çocukta skolyozun artması, bacaklarda kasılmanın (spastisite) artması, daha önce yürüyebilen çocukta yürümenin bozulması ya da idrar testlerinin kötüleşmesi önemli uyarı işaretleridir. Bu durumda:

• Önce şantın çalıştığından ve kafa içi basıncın normal olduğundan emin olunur.
• Tabloya ağrı eşlik ediyorsa aksi kanıtlanana kadar tethered cord düşünülür.
• Ağrı yoksa omurilikte sıvı birikimi (siringomiyeli) araştırılır.
• Belirtiler beyin sapına bası yapan Chiari II malformasyonuna da bağlı olabilir. Bilgi için Chiari malformasyonu yazımıza bakabilirsiniz.

Tethered Cord ve Skolyoz

Tethered cord ile birlikte ilerleyici skolyoz görülebilir. Omuriliğin erken serbestleştirilmesi skolyozun ilerlemesini durdurabilir, hatta düzelme sağlayabilir. Ancak ameliyatın, eğrilik henüz hafifken yapılması gerekir:

• Eğriliği 10 derece veya altında olan hastaların %68'inde nörolojik düzelme görülmüş, kalan %32'sinde tablo sabit kalmıştır.
• Eğriliği 50 derece veya üzerinde olan ağır skolyozlu hastaların yaklaşık %16'sında ise kötüleşme olmuştur.

Erişkinde Tethered Cord Tanısı

Tanıda MR kullanılır. Erişkinde iki bulgu tanıyı destekler:

• Aşağıda sonlanan omurilik (alçak konus): Omuriliğin alt ucunun L2-3 disk aralığının altında olması
• Kalın filum terminale: Normal filum kalınlığı 1 mm'nin altındadır. 2 mm'nin üzerindeki kalınlık hastalık lehinedir.

Omuriliğin alt ucu normal seviyede olsa bile, belirtiler omuriliğin gerilmesiyle açıklanabiliyorsa tethered cord olabilir. Öte yandan doğuştan biraz aşağıda sonlanan ama gergin olmayan bir omurilik de görülebilir. Bu durumda filum genellikle normal kalınlıktadır ve omuriliğin alt ucu L3 seviyesinin altına inmez. İkisini ayırt etmek her zaman kolay değildir.

Ameliyat Öncesi Değerlendirme

Ameliyattan önce idrar kesesi fonksiyonlarını ölçen ürodinamik test (sistometri) yapılması önemle önerilir. Özellikle idrar kontrolü normal görünen hastalarda bu test gereklidir. Çünkü ameliyattan sonra mesane fonksiyonlarında değişiklik görülebilir ve ameliyat öncesi durumun bilinmesi gerekir.

Tethered Cord Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Ameliyat mikroskop altında yapılır. Sorun yalnızca kalınlaşmış ve kısalmış bir filum terminale ise bel-sağrı bölgesinde küçük bir laminektomi ile filuma ulaşılır ve filum kesilerek omurilik serbestleştirilir.

• Filumun sinir köklerinden ayırt edilmesi: Filumun yüzeyinde kendine özgü kıvrımlı bir damar bulunur. Mikroskopta sinir köklerinden daha beyaz görünür ve içinden bağ dokusu lifleri geçer. Kesin ayrım için ameliyat sırasında elektriksel uyarı ve anal sfinkter EMG kaydı (nöromonitörizasyon) kullanılır.

Omurga ve omurilik ameliyatları hakkında genel bilgi için omurga ve omurilik tümörleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Tethered Cord Ameliyatından Sonra Sonuçlar

• Erişkinlerde: Ameliyat ağrıyı kontrol etmede genellikle başarılıdır. İdrar fonksiyonlarının geri dönüşü ise sınırlıdır.
• Meningomiyelosel hastalarında: Omuriliği kalıcı olarak serbest bırakmak çoğu zaman mümkün olmaz. Büyüme tamamlandığında gerilme genellikle sorun olmaktan çıkar. Bu grupta ameliyat sonrası beyin omurilik sıvısı kaçağı yaklaşık %15 sıklıkla bildirilmiştir.
• Erken çocuklukta ameliyat edilenlerde: Ergenlikteki hızlı büyüme döneminde yeniden gerilme görülebilir. Bu nedenle düzenli takip gerekir.

Adres ve randevu bilgilerine iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.