Kolloid Kist Ameliyatı

Kolloid Kist Nedir?

Kolloid kist, içi koyu kıvamlı, jöle benzeri bir maddeyle dolu ve ince bir zarla çevrili bir kisttir. Nöroepitelyal kist olarak da adlandırılır. Neredeyse her zaman üçüncü ventrikülün ön tarafında, Monro deliklerinin hemen yanında yerleşir. Nadiren septum pellusidum gibi başka bölgelerde de görülebilir. Nereden köken aldığı tam olarak bilinmemektedir.

Yılda bir milyon kişide yaklaşık 3 yeni vaka görülür. Toplumda yaklaşık 5800 kişide 1 kişide bulunur ve kafa içi tümörlerin %0,5-1,5'ini oluşturur. Tanı çoğunlukla 20-50 yaşları arasında konur. Bazı ailelerde, özellikle anneden kıza geçen aile içi vakalar bildirilmiştir.

Kolloid Kist Belirtileri Nelerdir?

Çapı 1 cm'den küçük kistlerin çoğu hidrosefali yapmaz ve belirti vermez. Bu kistler genellikle baş ağrısı, kafa travması ya da başka bir nedenle çekilen MR veya tomografide tesadüfen bulunur.

Belirti veren hastaların yaklaşık yarısında hidrosefali vardır ve en sık şikâyetler buna bağlıdır. 163 hastalık bir seride belirti veren hastalarda en sık görülen şikâyetler şunlardır:

Bazı hastalar kistin aniden sıvı yolunu tıkamasıyla gelişen akut hidrosefali ile başvurur. Bu tablo acil müdahale gerektirir. Bu konuda hidrosefali yazımıza bakabilirsiniz.

Kolloid Kist Ani Ölüme Yol Açar mı?

Kolloid kistlerde ani ölüm bildirilmiştir, ancak eski yayınlardaki yüksek oranların bugün abartılı olduğu düşünülmektedir. Ayrıntılı incelemelerde hastaların büyük çoğunluğunda, ani kötüleşmeden önce giderek artan belirtiler olduğu görülmüştür. Bu risk düşük olsa da gerçektir. Bu nedenle tedavi kararı hastayla birlikte, bu olasılık konuşularak verilir.

Kolloid Kist Tanısı Nasıl Konur?

Tanıda MR ve bilgisayarlı tomografi (BT) kullanılır. Kist üçüncü ventrikülün ön kısmında görülür. İki Monro deliğini birden tıkadığında yalnızca yan ventriküller genişler, üçüncü ve dördüncü ventrikül normal kalır. Bu görünüm kolloid kist için neredeyse tipiktir.

• MR: Genellikle en iyi yöntemdir. Kistin yerini ve çevredeki yapılarla ilişkisini net gösterir. Kist çoğunlukla T1 ağırlıklı kesitlerde parlak, T2 ağırlıklı kesitlerde koyu görünür. Kontrast tutmaz ya da yalnızca zarı hafifçe kontrast tutar.
• BT: Kistlerin çoğu BT'de çevresinden daha yoğun (hiperdens) görünür. MR'da beyin dokusuyla aynı parlaklıkta olan kistler BT'de daha kolay fark edilebilir.

MR'da T2 ağırlıklı kesitlerde parlak görünen kistlerin su içeriği yüksektir. Bu kistlerin büyümeye ve belirti vermeye daha yatkın olabileceği düşünülmektedir.

Ayırıcı tanıda baziler arter anevrizması, hamartom ve diğer tümörler değerlendirilir. Hidrosefali varken, şant takılmadan önce bel bölgesinden sıvı alınması (lomber ponksiyon) beyin sapı sıkışması riski nedeniyle yapılmaz.

Kolloid Kist Ne Zaman Ameliyat Edilir?

Belirti vermeyen ve tesadüfen bulunan kistlerin doğal seyri genellikle iyidir. Ortalama 57 yaşındaki 58 hastanın yaklaşık 6,5 yıl izlendiği bir çalışmada, belirtilerde kötüleşme 2. ve 5. yılda hiç görülmemiş, 10. yılda %8 oranında görülmüştür. Kontrol görüntülemesi yapılan 34 hastanın 32'sinde kistin boyutu ve ventriküller değişmemiştir.

155 hastalık bir başka çalışmada hastalar yaş, kist çapı ve ventrikül genişliğine göre üç gruba ayrılmıştır:

Tanı anında baş ağrısı olan pek çok hasta aslında "belirtisiz" grupta yer alabilir. Bu yüzden baş ağrısının kistten mi, yoksa migren, gerilim tipi baş ağrısı ya da eski bir travma gibi başka bir nedenden mi kaynaklandığı dikkatle değerlendirilir. Bununla birlikte ventrikülleri genişlemiş ve baş ağrısı olan bir hastada, ağrının kistle ilişkisi kesin olmasa bile çoğu cerrah ameliyat önerir. Baş ağrısının nedenleri hakkında baş ağrısı yazımıza bakabilirsiniz.

Kolloid Kist Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Geçmişte kiste dokunmadan yalnızca şant takılması önerilmiştir. Ancak iki Monro deliği birden tıkandığı için bu yöntemde iki taraflı şant gerekir. Bugün çoğu hastada kistin doğrudan çıkarılması tercih edilir. Böylece şanta bağımlı kalınmaz, kistin büyümesi önlenir ve hidrosefali dışındaki nedenlere bağlı ani kötüleşme riski de azaltılır.

• Transkallozal mikrocerrahi: İki beyin yarımküresi arasından, beyin yarımkürelerini birleştiren korpus kallozumdaki küçük bir açıklıktan üçüncü ventriküle ulaşılır. Ventriküllerin genişliğine bağlı değildir. Kist zaten Monro deliğinin ağzında olduğu için deliğin genişletilmesi nadiren gerekir.
• Transkortikal mikrocerrahi: Beyin dokusunun içinden genişlemiş ventriküle girilir. Ventriküller normal genişlikteyse uygulanamaz. Ameliyat sonrası nöbet riski yaklaşık %5'tir.
• Endoskopik (ventrikuloskopik) yöntem: İnce bir endoskopla ventriküle girilerek kist boşaltılır ve çıkarılır. Hastanede kalış ve komplikasyon oranı daha düşüktür. Ancak mikrocerrahiye göre geride kist zarı kalma olasılığı daha yüksektir.
• Stereotaktik boşaltma: Kist içeriği bir iğneyle boşaltılır. Özellikle şant nedeniyle ventrikülleri normal genişlikte olan hastalarda yararlı olabilir. Kist içeriği çok koyu kıvamlıysa ya da kist küçük olduğu için iğnenin ucundan kayıyorsa başarı düşer. BT'de yoğun görünen kistlerin boşaltılması daha zordur. Tekrarlama oranı kistin çıkarılmasına göre daha yüksektir.

Mikrocerrahi mi, Endoskopi mi?

1278 hastayı içeren bir analizde iki yöntem karşılaştırılmıştır:

Ölüm ve şant ihtiyacı oranları iki grupta benzerdir. Mikrocerrahi grubunda transkallozal yaklaşımın komplikasyon oranı (%14,4), transkortikal yaklaşıma (%24,5) göre daha düşüktür. Hangi yöntemin seçileceği kistin büyüklüğüne, ventriküllerin genişliğine ve hastanın durumuna göre belirlenir.

Kliniğimizde Kolloid Kist Ameliyatı

Kliniğimizde kolloid kist ameliyatlarında anterior transkallozal mikrocerrahi yaklaşımı kullanıyoruz. Bu yöntemle kist mikroskop altında, zarıyla birlikte çıkarılır.

Ameliyat Sonrası Süreç

• Yoğun bakım: Ameliyattan sonra ilk gün yoğun bakımda izlem yapılır.
• Serviste kalış: Hasta ardından yaklaşık 3 gün serviste kalır. Toplam hastanede kalış ortalama 4-5 gündür.
• İşe dönüş: Hastalar genellikle ameliyattan yaklaşık 20 gün sonra işe dönebilir.

Beyin ameliyatı süreci hakkında genel bilgi için beyin ameliyatı yazımıza bakabilirsiniz. Adres ve randevu bilgilerine iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.