Epidural Enjeksiyon: Nedir, Nasıl Yapılır ve Nelere Dikkat Edilmeli?

DETAYLAR

SÜRE

2 min

KATEGORİ

BLOG

YAZAR

Op. Dr. Caner Sarıkaya

Epidural enjeksiyon, bel ve bacak ağrılarının konservatif tedavisinde uygulanan minimal girişimsel bir yöntemdir. Sinir kökü çevresindeki enflamasyonu azaltarak ağrıyı hızla kontrol altına alır; doğru hasta seçiminde ameliyatsız iyileşmenin önemli bir basamağını oluşturabilir.

Bel ve kalça eklemlerindeki dejenerasyonun ilk bulgusu bel ağrısıdır. Sürecin ilerlemesiyle sinirlere baskı oluşur; bacak ağrısı, uyuşma ve nörojenik kladikasyo tabloya eklenir. Herniye diskin uzun süreli sinir kökü basısının patolojik değişikliğe yol açtığı gösterilmiştir.

Epidural Enjeksiyon Hangi Durumlarda Uygulanır?

Epidural steroid enjeksiyonu her hastada eşit derecede etkili değildir; özellikle kısa süreden beri ağrısı olan hastalarda uzun süreli ağrısı olanlara göre daha iyi sonuç verir. Ağrısı akut başlangıçlı ve şiddetli olan, ancak ameliyat kararı vermek için henüz erken olan hastalarda da tercih edilebilir.

Bu tedavi hem bacak hem de bel ağrısında uygulanabilir; bacak ağrısı olan hastalarda bel ağrısına kıyasla biraz daha etkili olduğu görülmüştür. Aşağıdaki tanılarda endike olabilir:

Disk hernisi (lomber)
Lomber spondiloz
Faset eklem dejenerasyonu
Spondilolistezis / spondilolizis (etkisi daha sınırlıdır)
Spinal stenoz
Skolyoz
Ankilozan spondilit

Yapılan çalışmalarda spinal stenozu olan olguların %90'ında, tüm olguların %70'inde bu girişim sonrası ağrının azaldığı bildirilmiştir.

Epidural Enjeksiyonun Etki Mekanizması

Epidural enjeksiyonun temel etkisi, fıtık bölgesindeki inflamasyonu azaltarak sinir üzerindeki baskıya bağlı ağrıyı hafifletmektir. Erken dönemde uygulanan enjeksiyonların ağrı kontrolünü hızla sağladığı gösterilmiştir.

Kullanılan maddenin depo-steroid olması nedeniyle bazı seçilmiş vakalarda steroidin atrofi (küçültücü) etkisi sayesinde fıtık boyutunda küçülme görülebilir. Bu etki yalnızca steroide bağlı olmayıp vücudun kendi iyileştirme mekanizmalarıyla da desteklenir. Uygun olgularda, sinire baskı yapan fıtığın ameliyat gerekmeden gerilediği klinik çalışmalarda gösterilmiştir.

Seçilmiş bel fıtığı olgularında fizik tedavi ile birlikte uygulanan epidural steroid enjeksiyonu, cerrahiye gerek duyulmaksızın iyileşme sağlayabilir.

Epidural Enjeksiyon Nasıl Yapılır?

İşlem ameliyathanede, C-kollu skopi (floroskopi) görüntülemesi eşliğinde sinir forameninden omurga içine uygulanır. Son dönemde ultrasonografi (USG) rehberliğiyle de yapılabilmektedir; ancak floroskopik yöntem daha güvenli kabul edilir çünkü ağrıdan sorumlu sinir kökü doğrudan görülerek hedefe yönelik tedavi sağlanır.

Ameliyathanede gerçekleştirilmesi nedeniyle hastalar bu işlemi zaman zaman ameliyat olarak algılar; ancak epidural enjeksiyon bir ameliyat değildir. Görüntüleme cihazlarının ve steril koşulların ameliyathane ortamı gerektirmesi nedeniyle burada uygulanmaktadır.

Epidural Enjeksiyon Sonrası İyileşme Süreci

Hastaların büyük bölümünde ilk 24 saat içinde ağrılarda belirgin azalma gözlemlenir. Uygulama kısa sürer; yaklaşık 1 saatlik gözlemin ardından hastalar güvenle taburcu edilir.

Günlük Aktivitelere Dönüş

Çoğu hasta işlem sonrası hızla normal aktivitelerine dönebilir:

Araç kullanabilir
Seyahat edebilir
Merdiven çıkabilir

Ancak işlem sonrası kısa süreli uyuşma, baş dönmesi veya bacaklarda hafif güçsüzlük görülebileceğinden, dikkat gerektiren aktivitelerde hasta kendini tamamen iyi hissedene kadar beklemesi önerilir.

Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Nokta

Ağrı ortadan kalktığı için hastayı frenleyen koruyucu mekanizma devre dışı kalabilir. Bu nedenle hasta farkında olmadan omurgayı zorlayan aktivitelere yönelebilir. Aşağıdaki öneriler bu nedenle büyük önem taşır:

İlk günlerde aşırı fiziksel aktiviteden kaçının
Ani öne eğilme, dönme ve ağır yük kaldırmaktan uzak durun
Günlük aktiviteleri kademeli olarak artırın

Ağrının azalması iyileşmenin hızlandığını gösterir; ancak dokuların tam iyileşmesi zaman aldığından dikkatli olmak önemlidir.

Epidural Enjeksiyonun Etki Süresi

Etki süresi hastadan hastaya değişir. Bunu belirleyen iki temel faktör vardır:

Ağrı duyusunun azalmasıyla koruyucu mekanizmanın ortadan kalkması: Eski ağır işlerine, ani yük bindiren aktivitelere veya uygun olmayan hareket kalıplarına çok erken dönen kişilerde şikâyetler kısa sürede geri dönebilir.
Dikkat eden hastalarda etki süresi çok daha uzundur: Doktorun önerilerine uyan, omurgayı zorlamayan hastalarda epidural enjeksiyonun etkisi mikrocerrahi kadar uzun süreli olabilmektedir.

Epidural Enjeksiyon Kimlere Uygulanmaz?

Aşağıdaki durumlarda bu tedavi tercih edilmez:

Enjeksiyon bölgesinde lokal enfeksiyon bulunması
Aktif sistemik enfeksiyon veya sepsis
Cerrahi gerektiren bel fıtığı veya spinal stenoz: Bu hastalarda tedavi etkisiz kalacağı ve cerrahi müdahaleyi geciktirebileceği için uygulanmaz

Epidural Enjeksiyonun Olası Riskleri ve Yan Etkileri

Epidural enjeksiyonun felç yapma riski yoktur. İşlem omuriliğin kendisine değil çevresindeki epidural boşluğa uygulanır; görüntüleme eşliğinde yapıldığı için komplikasyon ihtimali son derece düşüktür. Literatürde kalıcı nörolojik hasar gelişimi son derece nadirdir.

1. Enfeksiyon

Steril koşullara dikkat edilmesi ve uygun cilt antisepsisi ile enfeksiyon riski minimum düzeydedir. Enfeksiyon gelişmesi halinde ateş, artan ağrı ve kızarıklık gibi belirtiler görülebilir.

2. Kanama

Kanama riski özellikle kanama bozukluğu olan veya antikoagülan kullanan hastalarda önem kazanır. Epidural alanda oluşabilecek kanama nadiren hematoma yol açabilir; bu nedenle işlem öncesi ilaçlar dikkatle değerlendirilir.

3. Alerjik Reaksiyon

Kullanılan lokal anesteziklere veya kortikosteroidlere karşı alerjik reaksiyon oldukça nadirdir. İşlem öncesi hastanın ilaç alerjileri mutlaka sorgulanır.

4. Geçici Yan Etkiler

İşlemden sonra birkaç saat içinde kendiliğinden geçen hafif etkiler görülebilir:

Bacaklarda uyuşma veya karıncalanma
Baş dönmesi
Enjeksiyon yerinde hassasiyet

Bel Fıtığı Ameliyatı

Bel fıtığı ameliyatı, sinir üzerindeki baskıyı kaldırarak hastanın ağrı ve hareket kısıtlılığını hızlı şekilde azaltmayı amaçlayan etkili bir cerrahi tedavi yöntemidir.